Kişisel verilerin korunması, gizlilik ve anonim kalma sebepleri, yüksek bellek kullanımı ve daha birçok sebepten dolayı farklı tarayıcı arayan ama çoğunlukla Chromium tabanlı tarayıcılarla karşılaşanlara bir müjdemiz var!
Firefox tabanlı ve baştan aşağı özelleştirilebilen Zen Browser’ı deneyebilirsiniz. Birkaç denemenin ardından gerçekten alışkanlıklarınızı değiştirmeye değer bir tarayıcıyı size tanıtmak için bu içeriği yazıyorum.
Zen Browser Nedir?
Zen Browser, tamamen açık kaynaklı ve Firefox tabanlı bir tarayıcı. Chromium tabanlı birçok yeni tarayıcı gibi kapalı kaynak değil; değişiklikleri açık şekilde paylaşılıyor ve topluluk katkısına açık bir yapı sunuluyor. Henüz Alpha sürümünde olmasına rağmen, Firefox’un kararlı tabanını kullanması sebebiyle benim 2, 3 haftalık deneyimlerde gözlemlediğim kadarıyla herhangi bir kasma ya da donma sorunu yaşamıyor.
Mod Store (Tamamen Kişiselleştirilebilen Bir Tarayıcı)
Zen’in en dikkat çekici özelliklerinden biri Mod Store (mod mağazası). Bu modlar aslında CSS ile yazılmış eklentiler gibi düşünülebilir ve herkes kendi modunu yazarak mağazaya katkıda bulunabiliyor.
Örnek olarak aşağıdaki modları inceleyebilirsiniz;
- Private Mode Highlighting: Gizli sekmede olduğunuzu görsel olarak vurguluyor (Ctrl-Shift-P ile çalışıyor).
- Floating URL Bar: Yazmaya başladığınızda URL çubuğunu merkeze alıp yazmayı kolaylaştırıyor (Ctrl-L ile tetiklenebiliyor).
Zen yeni popüler olmaya başladı; mod sayısı ve kalitesi muhtemelen hızla artacaktır. Bu esneklik, tarayıcıyı kişiselleştirmeyi sevenler için büyük avantaj sağlıyor.
Tasarım ve Kullanım Deneyimi
Dikey Sekmeler ve Compact Mode
Zen’in temel kullanım paradigması dikey sekmelerdir. Uzun süredir dikey sekme kullanan biri olarak, Zen alanı çok verimli kullanıyor. Sekmeler solda yer alıyor ve istenirse genişletilebiliyor.
Özellikle Ctrl-Alt-C ile açılan Compact Mode sayesinde arayüzün çoğunu gizleyip sadece aktif işinize odaklanabiliyorsunuz.
Kısayollar ve Kişiselleştirme
Zen, neredeyse her şey için kısayol atamanıza izin veriyor. Araç çubuğuna, yan çubuğa, Compact Mode’a, Split View’e ve hatta kopyala-yapıştır gibi temel işlemlere kadar kısayol atanabiliyor. Firefox’ta kısayol atama sınırlı kalırken, Zen’de A’dan Z’ye geniş bir atama özgürlüğü mevcut. Kısayol odaklı çalışanlar için büyük zaman tasarrufu sağlıyor.
Temalar ve Görünüm Seçenekleri
Tarayıcıda karanlık/aydın temalar, ana renk seçimi, düğme şekilleri gibi birçok görsel seçenek bulunuyor. Compact Mode’da sekme çubuğunu veya üst çubuğu gizleme seçenekleri mevcut; ben her ikisini de tutmayı tercih ediyorum çünkü ekran alanını tamamen kullanabiliyorum.
Split View (Bölünmüş Görünüm) ve Workspaces
Zen ile aynı pencere içinde 2, 3 veya 4 sekmeyi yan yana (ya da üst üste) gösterebiliyorsunuz. Seçenekler:
- Split 2 Tabs: İkiye bölme
- Split 3 Tabs: Üçlü düzen (yatay/dikey seçenekleriyle)
- Grid: Izgara düzeni
Bu özellik, aynı anda birden fazla doküman veya siteyi takip etmeniz gereken iş akışlarında çok kullanışlı. Split View’u kapatmak için Ctrl-Alt-U kullanılabiliyor.
Ayrıca Workspaces (çalışma alanları) var: farklı iş/özel/rapor gibi alanlar oluşturup hızlı geçiş yapabiliyorsunuz. Profil geçişi de çok basitleştirilmiş; Firefox’taki gibi about:profiles uğraşına gerek kalmadan artı (+) tuşuyla yeni profil ekleyip anında geçiş yapabilirsiniz.
Container Sekmeler ve Sidebar
Zen, Firefox’un güçlü özelliklerinden olan Container sekmelerini yerleşik olarak sunuyor. Aynı sitede birden fazla hesaba girmek istediğinizde container’lar işinizi kolaylaştırıyor. Örneğin YouTube’u kişisel container’da açıp farklı bir container’da farklı hesabı kullanabilirsiniz. Her container renklerle ayrılıyor ve izole oturum sağlıyor.
Zen’in bir diğer öne çıkan özelliği ise oldukça kullanışlı kenar çubuğudur. Alt+E ile açılan bu bölümde çeviri (DeepL), takvim, ChatGPT, DuckDuckGo AI gibi araçlar anında erişilebilir. WhatsApp veya Telegram gibi web uygulamalarını da ekleyebilirsiniz. Kenar çubuğu animasyonları ve entegrasyon kalitesi, Firefox tabanlı diğer tarayıcılarda nadiren gördüğüm bir düzeyde.
Performans Notları ve Bilmeniz Gerekenler
AVX2 İçin Optimize Edilmiş Kurulum
Zen Browser, Windows ve Linux için iki farklı kurulum sunuyor. Normal ve AVX2 ile optimize edilmiştir. İşlemciniz AVX2 destekliyorsa optimize edilmiş sürümü yüklemek performans açısından faydalı olacaktır (teorik olarak hız artışı sağlayacaktır). MacOS için benzer bir optimize sürüm yok. Muhtemelen Apple çiplerinin farklı mimarisi yüzünden bu durum yaşanıyor.
DRM (Widevine) Eksikliği (Hangi Servisler Etkilenir?)
Zen henüz Widevine DRM entegrasyonuna sahip olmadığı için Windows ve macOS üzerinde Netflix, HBO Max, Disney+, Amazon Prime Video, Spotify gibi DRM gerektiren içerikler oynatılmayabilir. Widevine lisansı almak isteyen bir tarayıcı geliştiricisinin kurumsal bir yapı ve ücret (kaynaklarda bahsedildiği üzere ~5.000 USD civarı) gerektirdiğini unutmayın. Zen şu anda hobi amaçlı ve organizasyon statüsü olmadığı için Widevine dahil değil.
Neden Firefox Tabanlı Bir Tarayıcı? Chromium’un Hâkimiyeti
Piyasadaki çoğu modern tarayıcı (Brave, Opera, Vivaldi, Arc, Edge vb.) Chromium tabanlıdır. Chromium’un yaygınlığı motor performansı, geniş geliştirici ekosistemi ve uyumluluk nedeniyle tarayıcıların çoğu Chromium tabanını tercih ediyor.
Ancak Chromium tabanlı birçok yeni tarayıcı kapalı kaynaklı ve yapılan değişiklikleri paylaşmıyor. Zen, Firefox tabanında açık kaynak bir alternatif olarak Firefox topluluğunun boşluğunu dolduruyor ve Firefox temelli bir yenilikçilik sunuyor.
Zen’in GitHub üzerinde hızla yayılan popülaritesi bunu doğruluyor: projenin yıldız sayısı kısa sürede önemli ölçüde arttı (örneğin 14.200 civarı). Bu, Firefox kullanıcılarının benzer bir deneyime olan açlığını gösteriyor.
Varsayılan Tarayıcı Olarak Kullanılabilir mi?
- Özelleştirilebilirlik: Mod Store, kısayol esnekliği ve temalar sayesinde tarayıcıyı tamamen kendi iş akışıma göre şekillendirebildim.
- Verimlilik odaklı tasarım: Dikey sekmeler, Compact Mode, Sidebar ve Split View ile aynı anda çok sayıda sekmeyle rahat çalışabiliyorum.
- Açık kaynak ve Firefox tabanlı olması: Topluluk katkılarına açık bir yapı ve Firefox’un gizlilik/özellik ekosistemi.
- Hafiflik ve hız hissi: Gereksiz şişkinlik yok; benim ihtiyaçlarımı karşılayan işlevler yeterli.
Eksikleri: Widevine DRM (Windows/macOS) eksikliği bazı kullanıcılar için büyük bir engel olabilir. Ayrıca tarayıcı halen Alpha aşamasında olduğundan gelecekte bazı kararsızlıklar yaşanma ihtimali var, fakat benim kullandığım sürede stabil bir deneyim aldım.
Özetle: Zen Browser, Firefox tabanlı ve açık kaynak bir alternatif arayanlar için şu an en sağlam seçeneklerden biri. Kişiselleştirme, kısayollar, sidebar ve split view gibi kullanışlı özellikleriyle günlük iş akışımı ciddi şekilde iyileştirdi. Eğer DRM içeriği sizin için kilit değilse, denemeye kesinlikle değer.
